Choroby i szkodniki cz.3 warzywa

Choroby, szkodniki i metody ich zwalczania

Alternarioza dyniowatych:

  • Uszkodzenie – na liściach tworzą się brązowe, lekko zaklęśnięte plamy z jasnym środkiem;
  • Zagrożone rośliny – melon, ogórek;
  • Środki chemiczne – w przypadku pojawienia się objawów już w kwietniu wykonujemy oprysk Rovral Aquaflo 500 SC;

Alternarioza naci marchwi:

  • Uszkodzenie – najpierw zamieranie siewek; później wydłużone, brązowe plamki na liściach z czasem zlewające się ze sobą; liście w lipcu żółkną i zasychają;
  • Zagrożone rośliny – marchew;
  • Zapobieganie – nie uprawiać marchwi rok po roku na tej samej grządce;
  • Środki chemiczne – w przypadku pojawienia się objawów już w kwietniu wykonujemy oprysk Rovral Aquaflo 500 SC;
Alternarioza pomidora:
  • Uszkodzenie – na liściach powstają brunatne plamy z koncentrycznie ułożonymi pierścieniami; na owocach brzegi plam są wyraźnie zaznaczone, obejmują dużą część owocu, skórka jest skórzasta i sucha;
  • Zagrożone rośliny – pomidor, papryka, oberżyna;
  • Zapobieganie – nie uprawiać pomidora i innych psiankowatych bezpośrednio po sobie;
  • Środki chemiczne – w przypadku pojawienia się objawów już w kwietniu wykonujemy oprysk Rovral Aquaflo 500 SC;

Antraknoza fasoli:

  • Uszkodzenie – na liścieniach siewek wgłębione, wydłużone plamy, na liściach starszych roślin wgłębione nekrotyczne plamy, na strąkach czerwonobrunatne plamy z ciemniejszą obwódką;
  • Zagrożone rośliny – fasola;
  • Zapobieganie – wysiewać zdrowe, zaprawiane nasiona; stosowanie płodozmianu (min. 4 lata przerwy); zaorywanie pozostałych po zbiorze resztek fasoli;
  • Domowe sposoby ochrony – zaprawa nasion środkami biologicznymi (np. sokiem z grejpfruta) lub chemicznymi (fugnicydy);
  • Środki chemiczne – profilaktycznie Miedzian 50 WP lub Miedzian Extra 350 SC; gdy choroba wystąpi – Amistar 250 SC, Switch 62,5 WG, Kaptan 50 WP, Dithane 75 WG;

Askochytoza grochu:

  • Uszkodzenie – choroba grzybowa, atakuje rośliny we wszystkich fazach rozwoju; powoduje zamieranie siewek, powstawanie na liściach brunatnych plam z jaśniejszym środkiem i ciemniejszą obwódką, na nasionach i strąkach zagłębione plamy;
  • Zagrożone rośliny – groch;
  • Zapobieganie – wysiewać zaprawione, zdrowe nasiona (bez plam) odmian odpornych lub tolerancyjnych; w przypadku wystąpienia choroby dokładnie usunąć resztki roślin i zastosować 2-3 letnią przerwę w uprawie;
  • Środki chemiczne – zapobiegawczo lub zaraz po wystąpieniu pierwszych objawów oprysk Amistar 250 SC, Switch 62,5 WG, Dithane NeoTec 75;

Bakterioza obwódkowa fasoli:

  • Uszkodzenie – na liściach powstają kanciaste, brunatne, stopniowo powiększające się plamy; na strąkach powstają czerwonobrunatne przebarwienia otoczone wodnistą obwódką; chorobie sprzyja temp. 18-20st C i częste opady deszczu;
  • Zagrożone rośliny – fasola;
  • Zapobieganie – wysiewać zaprawione nasiona, bez plam;
  • Środki biologiczne – Biosept Activ – stymulator wzrostu wspomagający ochronę;
  • Środki chemiczne – prewencyjnie w maju oprysk Miedzian 50 WP lub Miedzian Extra 350 SC;
Bakteryjna kanciasta plamistość ogórka:
  • Uszkodzenie – na liściach niewielkie, brunatne, kanciaste plamki nasiąknięte wodą, z czasem wykruszają się;
  • Zagrożone rośliny – dyniowate, najczęściej ogórki;
  • Zapobieganie – wybierać nasiona odmian odpornych, wysiewać tylko zdrowe i zaprawione; stosowanie płodozmianu; jeżeli choroba wystąpi dokładnie usunąć resztki roślin;
  • Środki chemiczne – zaraz po wystąpieniu pierwszych objawów oprysk Miedzian 50 WP lub Miedzian Extra 350 SC;
Bawełnica topolowo-marchwiana:
  • Uszkodzenie – mszyca; jej obecność zauważamy podczas wykopywania marchwi; biały, woskowy nalot wokół korzeni i wędrujące po ziemi mszyce;
  • Zagrożone rośliny – marchew;
  • Zapobieganie – zwalczanie zazwyczaj nie jest konieczne, występuje rzadko;
  • Środki biologiczne – jeżeli wystąpi licznie oprysk Proteus 110 OD;

Bielinek kapustnik, Bielinek rzepnik:

  • Uszkodzenie – gąsienice motyli szkieletują liście;
  • Zagrożone rośliny – kapustne, rzepak, buraki, lewkonia, dzikie krzyżowe;
  • Zapobieganie – chronić gąsieniczniki; uważać na żółte kokony poczwarek tego gatunku; uprawiać współrzędnie pomidory, seler i szpinak; glebę okryć gałązkami ligustru;
  • Domowe sposoby ochrony – zapobiegawczo opryskiwać naparem z piołunu, naparem z wrotyczu lub odwarem z liści pomidora; rozsypywać wapno z glonów; jaja i młode gąsienice zbierać;
  • Środki biologiczne – przy masowym występowaniu zastosować opryski preparatem z Bacillus thuringiensis (np. Neudorffs Raupenspritzmittel) lub Dipel WG;
  • Środki chemiczne – oprysk Decis AL, Axiendo Spray, A-Cyper 100 EC, Dursban 480 EC, Dursban Delta 200 CS, Proteus 110 OD, Karate Zeon 050 CS, Bulldock 025 EC;

Brunatna plamistość liści pomidora:

  • Uszkodzenie – występuje tylko w uprawie pod osłonami; na liściach pomidora jasne plamy, po pewnym czasie również brunatne na spodniej stronie; na owocach papryki brunatne plamy z ciemniejszym środkiem;
  • Zagrożone rośliny – pomidor, papryka;
  • Zapobieganie – uprawiać odmiany odporne, nie dopuszczać do nadmiernej wilgotności powietrza, zbierać i palić resztki roślin;
  • Środki chemiczne – zaraz po wystąpieniu pierwszych objawów należy wykonać oprysk fugnicydem np. Scorpion 325 SC czy Topsin M 500 SC; zabiegi powtarzamy co 8-10 dni, kończymy opryskiwanie ok. 3 tygodnie przed zakończeniem uprawy;
Chwościk buraka:
  • Uszkodzenie – choroba grzybowa; na liściach białe, okrągłe plamy w wiśniowej obwódce;
  • Zagrożone rośliny – burak;
  • Zapobieganie – dokładnie usunąć resztki starych roślin z grządki; nie uprawiać buraków rok po roku na tej samej grządce;
  • Domowe sposoby ochrony – zwalczanie najczęściej nie jest konieczne;
  • Środki chemiczne – oprysk w kwietniu, powtarzamy w maju – Dithane NeoTec 75 WG, Topsin M 500 SC;

Czekoladowa plamistość bobu:

  • Uszkodzenie – okrągłe, ciemnobrązowe plamy po obu stronach liści; liście, pąki i kwiaty zasychają i opadają;
  • Zagrożone rośliny – bób;
  • Zapobieganie – wysiew nasion w optymalnym zagęszczeniu; używanie do siewu nasion zdrowych i zaprawionych; płodozmian; dokładne usuwanie resztek roślin;
  • Środki chemiczne – opryski fugnicydami np. Bravo 500 SC, Dithane NeoTec 75 WG, Gwarant 500 SC, Topsin M 500 SC; stosuje się 2-3 opryski w odstępach 10-dniowych, najlepiej za każdym razem innym preparatem;
Drutowce (larwy sprężyków):
  • Uszkodzenie – obgryzanie korzeni i młodych roślin, wygryzanie dziur w marchwi i ziemniakach;
  • Zagrożone rośliny – sałata, młode rośliny;
  • Zapobieganie – chronić naturalnych wrogów: kreta, ryjówki, biegacze, ptaki; spulchniać glebę;
  • Domowe sposoby ochrony – pułapki z połówki ziemniaka lub marchwi; sadzić sałatę jako roślinę chwytną, zwiędniętą sałatę ostrożnie wykopać i wyłapać larwy;
  • Środki biologiczne – preparaty zawierające nicienie;
Fuzaryjne więdnięcie pomidora:
  • Uszkodzenie –  choroba grzybowa porażająca tkanki przewodzące roślin; rośliny więdną poczynając od dolnych liści, potem zamierają;
  • Zagrożone rośliny – pomidor;
  • Zapobieganie – uprawa odmian odpornych; wysiew zaprawionych nasion; hodowanie rozsady na podłożach pozbawionych patogenu; płodozmian;
  • Środki chemiczne – nie stosuje się chemicznego zwalczania choroby na porażonych już roślinach;
Golanica zielonka:
  • Uszkodzenie – niewielki pluskwiak, powoduje kędzierzawienie liści; występuje w czerwcu;
  • Zagrożone rośliny – marchew;
  • Zapobieganie – objawy nie mają znaczenia dla dalszego rozwoju roślin; nie ma potrzeby zwalczania;
  • Domowe sposoby ochrony – płodozmian; unikanie uprawy marchwi w pobliżu drzew iglastych na których zimuje owad;
Gryzonie:
  • Uszkodzenie – poobgryzane korzenie;
  • Zagrożone rośliny – marchew, pietruszka, seler;
  • Zapobieganie – sadzenie korony cesarskiej, wilczomlecza, nostrzyka, czosnku w pobliżu warzywnika; wkładanie części tych roślin do nor; wysiew gorczycy jako poplonu;
  • Domowe sposoby ochrony – stwarzanie niesprzyjających warunków: częste przekopywanie, pozbywanie się chwastów, usuwanie resztek roślin, wykaszanie chwastów wokół ogrodu (pokost należy usunąć)
  • Środki mechaniczne – pułapki umieszczane w norach lub potrzaski służące do uśmiercania wędrujących gryzoni; świece dymne: Anorin FK, Gamratox, Norniko FU; głęboko do nory wkłada się zapaloną świecę i zatyka otwór darnią lub ziemią; świec używa się tylko na terenach otwartych, w odległości co najmniej 5 m od zadrzewień i zabudowań;
  • Środki chemiczne – trutka Kretol 2,5 GR lub Kretol 5 GR; trzeba zastosować ją kilka razy;
Kiła kapusty:
  • Uszkodzenie – choroba grzybowa, zarodniki przez wiele lat pozostają w glebie; na korzeniach występują narośla i guzy;
  • Zagrożone rośliny – kapustne, rzodkiew, rzodkiewka, lewkonia, dziko rosnące krzyżowe;
  • Zapobieganie – spulchniać i wapnować glebę; w dołki pod rozsadę sypać wapno z glonów, korzenie rozsady zanurzać w mieszaninie odwaru ze skrzypu i gliny; nie siać gorczycy jako nawozu zielonego! stosować urozmaiconą uprawę współrzędną, używać cebuli i pora jako przedplonu; chore rośliny należy niszczyć;
  • Domowe sposoby ochrony – opryskiwać naparem ze skrzypu, podlewać gnojówką z liści młodej kapusty;
  • Środki biologiczne – przy silnym porażeniu kilkakrotnie opryskać środkiem Bio-S w krótkich odstępach czasu; w dołki pod rozsadę można zastosować Kohl-Fit; najważniejsze jednak jest kilkuletnie zmianowanie;
Krocionogi:
  • Uszkodzenie – żywią się martwą materią organiczną i dopiero w przypadku jej braku żerują na roślinach i owocach;
  • Zagrożone rośliny – truskawka, cebula, ogórek, kiełki grochu i fasoli, kwiaty;
  • Zapobieganie – najważniejsze jest nawożenie kompostem! rośliny można opylać mączką skalną;
  • Domowe sposoby ochrony – można wyłapywać nadmiar krocionogów pod przewrócone doniczki lub połówki od ziemniaków;
  • Środki biologiczne – krocionogi głównie są pożyteczne, gdyż mają udział w tworzeniu próchnicy; jedynie w przypadku wilgotnych lat mogą stać się plagą;
Mączlik szklarniowy:
  • Uszkodzenie – na dolnej stronie liści pojawiają się kolonie białych, latających owadów, pojawiają się plamy po ssaniu i często dodatkowo grzyby sadzaki;
  • Zagrożone rośliny – głównie rośliny w szklarniach, pomieszczeniach, inspektach: pomidor, ogórek; na zewnątrz np. kapusta;
  • Zapobieganie – dbać o wietrzenie upraw pod osłonami; chronić pająki i gąsieniczniki
  • Domowe sposoby ochrony – zagony kapusty opryskiwać naparem z wrotyczu, rośliny podlewać gnojówką z pokrzywy; nie zostawiać luzem resztek kapusty na polu;
  • Środki biologiczne – w szklarni stosować gąsieniczniki lub żółte tablice lepowe, opryskiwać preparatem Neudosan;
  • Środki chemiczne – Movento 100 SC; preparaty działające mechanicznie – Siltac EC, Empular 940 EC;
Mączniak prawdziwy:
  • Uszkodzenie – choroba grzybowa, rozprzestrzenia się podczas słonecznej pogody; na liściach pojawia się mączysty nalot, przedwcześnie zasychają;
  • Zagrożone rośliny – ogórek, groch, seler;
  • Zapobieganie – stosować odmiany odporne, na przewiewnym stanowisku; chore części roślin od razu usuwać i niszczyć; płodozmian;
  • Domowe sposoby ochrony – zapobiegawczo opryskiwać naparem ze skrzypu, czosnku; opryskiwać roztworem siarczku potasu i mydła;
  • Środki biologiczne – przy porażeniu opryskiwać preparatem Bio-S, Bio-Blatt, Mehltaumittel lub Milsana;
  • Środki chemiczne – w kwietniu opryskujemy seler Scorpion 325 SC, Amistar 250 SC;
Mączniak rzekomy:
  • Uszkodzenie – choroba grzybowa atakująca w lata mokre; na górnej stronie liści występują biało-żółte plamy pleśni, na stronie dolnej białoszary nalot grzybni;
  • Zagrożone rośliny – kapustne, szpinak, cebula, czosnek, sałata, ziemniak, pomidor;
  • Zapobieganie – spulchniać glebę, dbać o przewiewne stanowisko, stosować odporne odmiany; chore części roślin bezzwłocznie niszczyć;
  • Domowe sposoby ochrony – podlewać gnojówką z pokrzywy, zapobiegawczo opryskiwać naparem ze skrzypu;
  • Środki biologiczne – zapobiegawczo można zastosować Bio-S, preparat z glonów lub Neudo-Vital;
  • Środki chemiczne – w kwietniu opryskujemy sałatę, powtarzamy w maju Scorpion 325 SC; w maju opryskujemy cebulę i czosnek –  Amistar 250 SC, Curzate M 72,5 WP, Dithane NeoTec 75 WG, Rywal 72 WP, Mirador 250 SC, Signum 33 WG;

Miniarka ciepłolubka:

  • Uszkodzenie – występuje tylko w uprawie pod osłonami; białe, wężowate smugi na liściach;
  • Zagrożone rośliny – wszystkie gatunki uprawiane w szklarni lub w tunelu;
  • Domowe sposoby ochrony – rozgniatanie min, zrywanie najbardziej zaatakowanych liści;

Mszyca brzoskwiniowa:

  • Uszkodzenie – występuje tylko w uprawie pod osłonami; zdeformowane najmłodsze pędy, kwiaty i pąki; kolonie czarnych grzybów sadzaków;
  • Zagrożone rośliny – papryka;
  • Środki biologiczne – za pomocą pasożytniczych błonkówek z rodzaju Aphidius i drapieżnego pryszczarka mszycojada;
  • Środki chemiczne – oprysk – Movento 100 SC; preparaty działające mechanicznie – Siltac EC, Empular 940 EC;
Mszyca burakowa:
  • Uszkodzenie – zdeformowane, pozwijane liście;
  • Zagrożone rośliny – buraki, szpinak, bób, fasola, nasturcja, kalina, trzmielina, jaśminowiec;
  • Domowe sposoby ochrony – wycinanie liści z koloniami mszyc;
  • Środki chemiczne – oprysk Movento 100 SC; preparaty działające mechanicznie – Siltac EC, Empular 940 EC;
Mszyca kapuściana:
  • Uszkodzenie – tworzy duże kolonie na spodniej stronie liści pokryte popielatym, woskowym nalotem; występuje najliczniej w czerwcu i lipcu;
  • Zagrożone rośliny – warzywa kapustne;
  • Zapobieganie – uprawa współrzędna z selerem lub burakiem ćwikłowym;
  • Domowe sposoby ochrony – oprysk jednym z wyciągów: z czosnku, krwawnika, rumianku lub ziemniaka i pomidora (świeża, zielona masa);
  • Środki chemiczne – oprysk – Movento 100 SC; preparaty działające mechanicznie – Siltac EC, Empular 940 EC;
Mszyca ogórkowa:
  • Uszkodzenie – kolonie małych, czarnych mszyc na spodniej stronie liści; żółknięcie i zwijanie się liści, z czasem cała roślina może zamierać;
  • Zagrożone rośliny – ogórek;
  • Zapobieganie – uprawa współrzędna;
  • Środki chemiczne – oprysk – Movento 100 SC; preparaty działające mechanicznie – Siltac EC, Empular 940 EC;
Mszyca wierzbowo-baldaszkowa:
  • Uszkodzenie – nienaturalnie wygięte (skędzierzawione) liście;
  • Zagrożone rośliny – koper;
  • Domowe sposoby ochrony – oprysk wyciągiem z pokrzywy lub czosnku;
  • Środki chemiczne – oprysk – Movento 100 SC; preparaty działające mechanicznie – Siltac EC, Empular 940 EC;
Mozaika:
  • Uszkodzenia – na liściach pojawiają się żółtawe lub ciemne plamy, pstrokate jak mozaika; niekiedy pojawiają się guzki;
  • Zagrożone rośliny – ogórek, dynia, melon, cukinia, pomidor, fasola, mieczyki;
  • Zapobieganie – sadzić rozsadę wolną od wirusa i odmiany odporne; niektóre mszyce przenoszą wirus, dlatego należy chronić rośliny przed nimi; narzędzia należy starannie czyścić, chore rośliny natomiast bezzwłocznie niszczyć;
  • Domowe sposoby ochrony – zapobiegawczo można opryskiwać chudym mlekiem;
  • Środki biologiczne – nie ma środków bezpośrednio zwalczających mozaiki wirusowe; zapobiegawczo działają preparaty Bio-S i preparaty miedziowe;
Nicienie:
  • Uszkodzenie – wyrośla na pędach, korzeniach, liściach; korzenie zamierają;
  • Zagrożone rośliny – rośliny ozdobne (nicienie pędowe na floksach), róża na piaszczystych glebach, maliny, truskawka, ziemniak, marchew, pietruszka;
  • Zapobieganie –  uprawa współrzędna, ściółkowanie, odchwaszczanie, chore części roślin należy niszczyć, najlepiej spalać;
  • Domowe sposoby ochrony – uprawa aksamitki i nagietka przeciwko nicieniom korzeniowym;
  • Środki biologiczne – Gartendoktor;

Oprzędzik pręgowany:

  • Uszkodzenie – dorosłe chrząszcze wyżerają wzdłuż brzegu liści niewielkie, półkoliste otwory; larwy żerują w korzeniach;
  • Zagrożone rośliny – groch, bób;
  • Zapobieganie – zaprawianie nasion przeciwko śmietce kiełkówce chroni również przed oprzędzikami;
  • Domowe sposoby ochrony – zwalczanie zazwyczaj nie jest konieczne;
Pachówka strąkóweczka:
  • Uszkodzenie – podziurawione strąki, wewnątrz odchody, nasiona wyjedzone przez małe gąsienice;
  • Zagrożone rośliny – groch i fasola;
  • Zapobieganie – siew wczesny lub późny, omijający okres lotu pachówki
  • Domowe sposoby ochrony – rozsypywać wapno z glonów;
  • Środki biologiczne – piretroidy, oprysk wieczorem 2x pod koniec kwitnienia, ale efekt niepewny;
Palczaste lub widelcowate rozwidlenia korzeni:
  • Uszkodzenie – mogą mieć wiele przyczyn: uszkodzenie mechaniczne, uprawa zaraz po oborniku, nicienie, uszkodzenie przez połyśnicę marchwiankę;
  • Zagrożone rośliny – marchew;
  • Zapobieganie – w przypadku występowania nicieni zaniechać uprawy marchwi w tym miejscu na kilka lat; nie uprawiać po sobie marchwi, pietruszki i selera; wysiewać marchew w 2 lub 3 roku po oborniku;
  • Domowe sposoby ochrony – wysiew aksamitek przeciw nicieniom;
Parch dyniowatych:
  • Uszkodzenie – na liściach i owocach zapadnięte plamy z wyraźną obwódką;
  • Zagrożone rośliny – dyniowate (ogórki, melony, kabaczki, cukinie);
  • Zapobieganie – uprawa odmian odpornych; inspekty i szklarnie należy systematycznie wietrzyć i dogrzewać; usuwać resztki roślin; płodozmian;
  • Środki chemiczne – chore rośliny należy zniszczyć, prewencyjnie można opryskać np. Topsin M 500 SC;
Parch ziemniaka:
  • Uszkodzenie – choroba grzybowa, powstają brunatne, popękane plamy na bulwach;
  • Zagrożone rośliny – ziemniak;
  • Zapobieganie – używać zdrowe sadzeniaki; unikać zmęczenia gleby stosując odpowiedni płodozmian; zbyt duża zawartość wapnia w glebie sprzyja porażeniu przez grzyb;
  • Domowe sposoby ochrony – pozostaje jedynie zapobieganie;
Pchełki ziemne:
  • Uszkodzenie – przeświecające miejsca wygryzione na liściach;
  • Zagrożone rośliny – krzyżowe: kapusta, kalarepa, rzodkiewka i rzodkiew;
  • Zapobieganie – utrzymywać wilgotną glebę, susza sprzyja rozmnażaniu pchełek, ściółkować; uprawa współrzędna z sałatą i szpinakiem;
  • Domowe sposoby ochrony – opryskiwać odwarem z piołunu lub wrotyczu 2x w tygodniu; rozsypywać wapno z glonów lub mączkę skalną; kwitnące gałęzie janowca kłaść w międzyrzędzia;
  • Środki biologiczne – preparat Decis; piretroidy stosować w ostateczności;
Plamistość liści
  • Uszkodzenie – infekcja grzybowa lub bakteryjna, na liściach powstają różnorodne plamy, często liście zamierają
  • Zagrożone rośliny – seler, fasola, ogórek, czosnek, groch, truskawka;
  • Zapobieganie – uprawa współrzędna; usuwać od razu źródła infekcji, chore liście spalać;
  • Domowe sposoby ochrony – pomidory po posadzeniu opryskiwać chudym mlekiem przez trzy dni z rzędu; rośliny zamgławiać często naparem ze skrzypu podczas wilgotnej pogody;
  • Środki biologiczne – Bio-S, Neudo-Vital;
Połyśnica marchwianka:
  • Uszkodzenie – w korzeniach czerwono-brunatne chodniki, marchew cuchnie, liście przebarwiają się i obumierają;
  • Zagrożone rośliny – marchew, rzadziej pietruszka, seler, pasternak, trybula, koper, kminek;
  • Zapobieganie – uprawa współrzędna z cebulą, porem i szczypiorkiem; otwarte, przewiewne stanowisko, bez świeżego obornika; wczesny siew, rozpinanie siatek;
  • Domowe sposoby ochrony – w międzyrzędziach kłaść silnie pachnące zioła, np. wrotycz, koperek, lawendę; stosować napar z ziół lub odwar z czosnku i cebuli od połowy maja do sierpnia co 2-3 tygodnie na wschody roślin;
  • Środki biologiczne – Biośrodek do opylania warzyw i/lub Etermut do marchwi rozpylać nad rzędami;
  • Środki chemiczne – w maju wywieszamy żółte tablice lepowe; oprysk Proteus 110 OD, Patriot 100 EC;
Poskrzypki szparagowa i dwunastokropkowa:
  • Uszkodzenie – chrząszcze; zjadają liście i owoce, ale mogą wyrządzić szkody jedynie przy bardzo dużym nasileniu;
  • Zagrożone rośliny – szparag;
  • Zapobieganie – zazwyczaj nie ma potrzeby zwalczania;
  • Domowe sposoby ochrony – jesienią wycinać i niszczyć łodygi; wiosną można pozostawić kilka pędów szparagów jako pułapki, pojawiające się na nich chrząszcze niszczyć;
  • Środki biologiczne – oprysk np. Metation E- 50, Owadofos płynny 50 lub Basudin 25 EC;
Pryszczarek kapustnik:
  • Uszkodzenie – żerują larwy owada, liście sercowe wykrzywiają się i skręcają, kapusta nie tworzy główki;
  • Zagrożone rośliny – wszystkie kapustne;
  • Zapobieganie – zmianowanie i uprawa współrzędna z pomidorami i selerem; opylać zasiewy wapnem z glonów a w odpowiednim czasie rozciągnąć siatkę lub włókninę;
  • Domowe sposoby ochrony – opryskiwać roztworem szarego mydła;
  • Środki biologiczne – w razie potrzeby opryskiwać piretroidami 3x w tygodniu liście sercowe młodych roślin, w okresie lotu owada, od końca maja do początku czerwca;
Przędziorek chmielowiec, Przędziorek owocowiec:
  • Uszkodzenia – górna powierzchnia liści w plamki srebrzyste i brązowe; na dolnej pojawia się delikatny oprzęd z małymi roztoczami; silnie zaatakowane liści usychają i opadają; Przędziorek owocowiec żyje bez oprzędu na dolnej stronie liści, wyraźnie rzucają się w oczy jego czerwone jaja na gałęziach lub pędach;
  • Zagrożone rośliny – fasola, ogórek, dyniowate, rośliny szklarniowe;
  • Zapobieganie – należy chronić naturalnych wrogów: drapieżne roztocze, pluskwiaki, chrząszcze, gąsieniczniki, złotooki, pryszczarki, biedronki, pająki; trzeba stosować zrównoważone nawożenie, ściółkować, opadłe liście zbierać; często wietrzyć szklarnie i inspekty; starannie pielęgnować kręgi wokół drzew a pnie drzew malować;
  • Domowe sposoby ochrony – opryskiwać odwarem ze skrzypu, wrotyczu i piołunu lub naparem z czosnku; opylać mączką skalną; dla wzmocnienia roślin stosować gnojówkę z pokrzywy i preparat z glonów;
  • Środki biologiczne – Neudosan, w ostateczności można zastosować zimowe opryskiwanie Promanalem lub piretroidami; w szklarni można użyć zakupionych roztoczy drapieżnych;
  • Środki chemiczne – w maju wykonujemy oprysk – preparaty działające mechanicznie – Siltac EC, Empular 940 EC;

Rak bakteryjny pomidora:

  • Uszkodzenie – występuje tylko w uprawie pod osłonami; zasychanie i zamieranie liści po jednej stronie rośliny
  • Zagrożone rośliny – pomidor;
  • Zapobieganie – choroba kwarantannowa, o jej wystąpieniu należy poinformować Państwowy Inspektorat Ochrony Roślin;
Rdza:
  • Uszkodzenia – choroba grzybowa, na liściach pojawiają się rdzawobrunatne plamy;
  • Zagrożone rośliny – seler, fasola, porzeczki, róże, malwy;
  • Zapobieganie – używać zdrowych odmian, ściółkować, stosować uprawę współrzędną; unikać moczenia liści (deszczownie!);
  • Domowe sposoby ochrony – zbierać i niszczyć chore liście; często powtarzać oprysk odwarem ze skrzypu, w przypadku zaatakowania także naparem z wrotyczu; rozsypywać mączkę skalną
  • Środki biologiczne – SPS, Neudo-Vital;
Rolnice (larwy sówkowatych):
  • Uszkodzenie – szarobrunatne, grube gąsienice żerują nocą na korzeniach, pędach, młodych liściach; gąsienica po dotknięciu zwija się;
  • Zagrożone rośliny – młode rośliny sałaty, kapusty, marchew, salsefia, astry, kwiaty letnie;
  • Zapobieganie – często motyczyć glebę, gąsienice zbierać, sadzić sałatę jako roślinę wabiącą;
  • Domowe sposoby ochrony – opryskiwać ziemię wokół roślin naparem z wrotyczu lub piołunu, najlepiej wieczorem;
  • Środki biologiczne – preparat z Bacillus thuringiensis;

Septorioza pomidora:

  • Uszkodzenie – ciemnobrunatne plamy na liściach szybko jaśniejące od środka; atatkuje wyłącznie pomidory uprawiane w polu;
  • Zagrożone rośliny – pomidory;
  • Zapobieganie – zaprawianie nasion; płodozmian;
  • Domowe sposoby ochrony – wycinać i niszczyć porażone części roślin; usuwać i palić resztki roślin po zakończeniu wegetacji;
  • Środki chemiczne – oprysk preparatami miedziowymi np. Miedzian 50 WP;
Septorioza selera:
  • Uszkodzenie – szarobrunatne plamy, najpierw na najmłodszych liściach, później na wszystkich; liście więdną i zamierają;
  • Zagrożone rośliny – seler;
  • Zapobieganie – sadzić odmiany odporne, prowadzić własne obserwacje dotyczące odporności różnych odmian;
  • Domowe sposoby ochrony – starannie usuwać resztki roślin, porażonych liści nie przeznaczać do kompostowania;
  • Środki chemiczne – w kwietniu wykonujemy oprysk, powtarzamy w maju – Scorpion 325 SC, Amistar 250 SC;
Stonka ziemniaczana:
  • Uszkodzenie – liście zjedzone aż do pędów, szkody wyrządzają chrząszcze czarne w żółte paski i ich czerwonawo-żółte larwy;
  • Zagrożone rośliny – głównie ziemniak, czasami pomidor, lulek, pokrzyk wilcza jagoda;
  • Zapobieganie – wrogami są biegaczowate, zdrowe rośliny są rzadziej atakowane, dlatego należy zapewnić dostatek próchnicy w glebie;
  • Domowe sposoby ochrony – zbierać chrząszcze, jaja, larwy; liście opylać wapnem z glonów lub mączką skalną, dla wzmocnienia podlewać gnojówką z pokrzywy; ściółkować liśćmi paproci;
  • Środki biologiczne – opryskiwać wyciągiem z glonów dla wzmocnienia; Spruzit-Staub tylko przy masowym pojawieniu, Novodor (preparat z Bacillus thuringiensis);

Strąkowce:

  • Uszkodzenie – małe chrząszcze żerujące wewnątrz ziaren;
  • Zagrożone rośliny – bób, groch, fasola;
  • Zapobieganie – wysiewać zdrowe nasiona, bez otworów;
  • Środki chemiczne – oprysk w kwietniu, powtarzamy w maju, w okresie kwitnienia – Mospilan 20 SP;

Sucha zgnilizna wierzchołkowa owoców pomidora:

  • Uszkodzenie – jasne suche plamy powstające w wierzchołkowej części owoców;
  • Zagrożone rośliny – pomidor, papryka;
  • Zapobieganie – jest to choroba fizjologiczna występująca przy silnym niedoborze wapnia lub okresowym braku wody; wapnowanie pola, podlewanie w okresach suszy;
  • Domowe sposoby ochrony – opryskać rośliny roztworem chlorku wapnia lub saletry wapniowej; paprykę w czasie wegetacji dwukrotnie podsypać kredą;
Szara pleśń:
  • Uszkodzenie – szary nalot pleśni na liściach i owocach; tkanka obumiera, powstają czerwono-brunatne plamy;
  • Zagrożone rośliny – sałata, ogórek, pomidor, siewki i młode rośliny wszystkich gatunków;
  • Zapobieganie – zagrożenie występuje zwłaszcza w wilgotnych latach, pleśń poraża najpierw słabe rośliny; właściwa uprawa gleby, przewiewne stanowisko, ściółkowanie, odporne odmiany i unikanie przenawożenia;
  • Domowe sposoby ochrony – podlewać gnojówką ze skrzypu i pokrzywy, opryskiwać odwarem ze skrzypu; czosnek sadzić jako śródplon, chore rośliny niszczyć, truskawki ściółkować rozdrobnioną słomą;
  • Środki biologiczne – opryskiwać preparatem z glonów, Bio-S, Bio-Blatt, Neudo-Vital;
  • Środki chemiczne – w przypadku pojawienia się objawów w kwietniu wykonujemy oprysk Rovral Aquaflo 500 SC, Signum 33 WG; powtarzamy w maju Signum 33 WG;
Śmietka burakowa i śmietka ćwiklanka:
  • Uszkodzenie – muchówki; larwy minują liście w wyniku czego powstają jasne, nieregularne plamy;
  • Zagrożone rośliny – burak, szpinak;
  • Domowe sposoby ochrony – przy przerywaniu buraków usuwać i niszczyć rośliny z plamami na liściach; u starszych roślin niszczyć larwy zgniatając je wewnątrz min; porażone liście szpinaku usuwać i niszczyć;
  • Środki chemiczne – Mospilan 20 SP;
Śmietka cebulanka:
  • Uszkodzenie – larwy żerują na łuskach i wewnątrz cebul, cebule ostatecznie gniją
  • Zagrożone rośliny cebula, por, czosnek, szczypiorek;
  • Zapobieganie – uprawa wraz z marchwią; roślin nie uprawiać po silnie pachnących nawozach, świeżych obornikach; siać późno unikają okresu lotu od końca kwietnia do maja, nad zagonem rozciągnąć siatkę lub włókninę;
  • Domowe sposoby ochrony – 2x w tygodniu opryskiwać naparem z wrotyczu lub piołunu; opylać dymkę wapnem z glonów lub mączką skalną; uszkodzone rośliny niszczyć;
  • Środki biologiczne – można zastosować Biośrodek do opylania warzyw;
  • Środki chemiczne – oprysk w kwietniu – Mospilan 20 SP; w maju wywieszamy żółte tablice lepowe, oprysk Karate Zeon 050 CS, Mospilan 20 SP, Patriot 100 EC;
Śmietka kapuściana:
  • Uszkodzenie – larwy żerują w korzeniach i szyjce korzeniowej, liście zwisają i roślina obumiera;
  • Zagrożone rośliny – kapustne, rzodkiew, buraki, gorczyca;
  • Zapobieganie – nie sadzić roślin w okresie lotu śmietki (koniec kwietnia do początku maja); rozsadę sadzić głęboko i obsypywać; zakładać siatki; uprawiać współrzędnie pomidory, ściółkować silnie pachnącymi ziołami;
  • Sposoby ochrony – zakładać kołnierze; pędy smarować papką z gliny, podlewać gnojówką z ziół; rozsypywać popiół drzewny , mączkę skalną, wapno z glonów; niszczyć zaatakowane rośliny; w razie potrzeby zastosować oprysk roztworem mydła;
  • Środki biologiczne – przede wszystkim należy zapobiegać i obserwować młode rośliny kapusty, z handlowych preparatów można rozsypać Biośrodek do opylania warzyw;
  • Środki chemiczne – w kwietniu wykładać po posadzeniu pułapkę zapachową na śmietkę kapuścianą, w razie potrzeby rośliny opryskać Karate Zeon 050 CS lub Proteus 110 OD;

Śmietka kiełkówka:

  • Uszkodzenie – muchówka której larwy atakują pęczniejące nasiona oraz siewki; larwy drążą wnętrze łodyżek doprowadzając do zamierania roślin;
  • Zagrożone rośliny – ogórki, fasola, groch, kukurydza;
  • Zapobieganie – zaprawianie nasion przed siewem; wysiewać nasiona w nagrzaną, dobrze uprawioną glebę; resztki obornika przywabiają śmietkę;
  • Środki chemiczne – oprysk Mospilan 20 SP; fasolę i groch opryskujemy powtórnie w maju w okresie kwitnienia – Mospilan 20 SP;

Trzep szparagówka:

  • Uszkodzenie – larwy wyjadają pędy od środka; dochodzi do pastorałowatego wyginania i robaczywienia łodyg;
  • Zagrożone rośliny –  szparagi;
  • Domowe sposoby ochrony – jesienią należy wycinać uszkodzone pędy wraz z częścią podziemną, gdzie znajdują się larwy lub poczwarki;
  • Środki chemiczne – oprysk np. Owadofos płynny 50, Metation E-50, Basudin 25 EC;
Turkuć podjadek:
  • Uszkodzenie – podgryza korzenie i bulwy, ale zjada także szkodliwe owady i robaki;
  • Zagrożone rośliny – młode i wczesne zasiewy;
  • Zapobieganie – chronić naturalnych wrogów: ryjówki, szpaki, kosy, krety;
  • Domowe sposoby ochrony – rozkopać korytarze, niszczyć gniazda; zakopać równo z ziemią słoiki jako pułapki;
  • Środki biologiczne – Ameisenöl wlany do korytarzy płoszy zwierzęta silnym zapachem; piretroidy stosować tylko w ostateczności, wlewając do korytarzy;
Wciornastki:
  • Uszkodzenie – na liściach pojawiają się jasne, pstrokate plamki, spodnia część liści jest mazista;
  • Zagrożone rośliny – groch, cebula, ogórki, czasem mieczyki, zwłaszcza podczas ciepłej pogody;
  • Zapobieganie – zmianowanie roślin, przewiewne stanowisko, równomierna wilgotność, wczesne terminy siewu;
  • Domowe sposoby ochrony – jesienią należy starannie oczyścić bulwy mieczyków;
  • Środki biologiczne – można zastosować piretroidy, ale najważniejsze są biologiczne zabiegi uprawowe;
  • Środki chemiczne – w maju wykonujemy oprysk – preparaty działające mechanicznie – Siltac EC, Empular 940 EC;
Wgryzka szczypiorka:
  • Uszkodzenie – na liściach ślady żeru, chodniki wewnątrz roślin, liście sercowe obumierają;
  • Zagrożone rośliny – por, cebula;
  • Zapobieganie – uprawa współrzędna z marchwią i selerem; gąsienice i jaja należy zbierać; we właściwym czasie można rozpiąć siatkę nad młodymi roślinami;
  • Domowe sposoby ochrony – wycinać uszkodzone liście, co jest bardzo skutecznym zabiegiem, larwy w chodnikach zgniatać;
  • Środki biologiczne – w ostateczności można opryskiwać preparatem z Bacillus thuringiensis lub piretroidami;
  • Środki chemiczne – oprysk w kwietniu, powtarzamy w maju – Mospilan 20 SP, Bulldock 025 EC;

Wirozy pomidora:

  • Uszkodzenie – choroby wirusowe; objawy są różne, najczęściej spotykane to mozaiki (rozjaśnienia), smugowatości, redukcja blaszki liściowej (paprociowatość i nitkowatość), zahamowanie wzrostu i rozwoju całych roślin, spadek plonowania;
  • Zagrożone rośliny – pomidor;
  • Zapobieganie – zaopatrywać się w odmiany odporne na wirusy (informacja na opakowaniu: odporny na ToMV); przed pikowaniem siewek rośliny opryskać roztworem chudego mleka rozcieńczonego w proporcji 1:5;
  • Domowe sposoby ochrony – porażone rośliny usuwać i palić, uważać by podczas usuwania nie stykały się z innymi roślinami;
Zaraza ziemniaka:
  • Uszkodzenie – choroba grzybowa powodująca brunatne plamy na liściach i łodygach, nać obumiera; na bulwach brunatnoszare plamy, pod nimi zgnilizna; owoce pomidora stają się brunatnozielone lub czarniawe, twardnieją;
  • Zagrożone rośliny – pomidor, ziemniak, papryka;
  • Zapobieganie – sadzić zdrowe sadzeniaki, nie stosować podatnych odmian (Bintje!); szybko usuwać porażone części roślin i niszczyć, daleko od siebie uprawiać pomidory i ziemniaki; liście pomidorów chronić przed wilgocią, podlewać jedynie glebę;
  • Domowe sposoby ochrony – opryskiwać i podlewać odwarem z pokrzywy, rozsypać wapno z glonów i mączkę skalną; pomidory można opryskać chudym mlekiem lub naparem z łusek czosnku i cebuli; często stosować zapobiegawczo odwar ze skrzypu;
  • Środki biologiczne – porażone rośliny opryskiwać preparatem Bio-S 2-3x w tygodniu, stosować opryski preparatem Neudo-Vital i preparatem z glonów, wzmacniającymi liście; najlepiej zapobiegać;
Zgnilizna twardzikowa:
  • Uszkodzenie – śnieżnobiały nalot widoczny pod koniec wegetacji lub podczas przechowywania;
  • Zagrożone rośliny – marchew, pietruszka, koper, sałata, seler;
  • Zapobieganie – przy wystąpieniu w polu starannie przekopać glebę i nie uprawiać marchwi i pietruszki w tym miejscu przez kilka lat; miejsca składowania warzyw dokładnie wyczyścić;
  • Środki chemiczne – w przypadku pojawienia się objawów już w kwietniu wykonujemy oprysk Rovral Aquaflo 500 SC, Signum 33 WG, Scorpion 325 SC,Amistar 250 SC; powtarzamy w maju Signum 33 WG;
Zgorzel podstawy łodygi:
  • Uszkodzenie – zgorzel powodują różne infekcje grzybowe, czasem bakteryjne: na szyjce pojawiają się ciemne przewężenia; rośliny w pewnym momencie przewracają się i zamierają;
  • Zagrożone rośliny – głównie siewki i młode rośliny takich gatunków jak: kapusta, sałata, ogórek, kwiaty, zioła;
  • Zapobieganie – nawozić glebę dojrzałym kompostem i mączką skalną; stosować tylko zdrowy materiał siewny, czyścić pojemniki pod rozsady; nie siać i nie sadzić zbyt gęsto; inspekty wietrzyć i stosować zmianowanie roślin;
  • Domowe sposoby ochrony – glebę i siewki opryskiwać naparem ze skrzypu;
  • Środki biologiczne – opryskiwać preparatem Bio-S i dla wzmocnienia wyciągiem z glonów;

Zmieniki:

  • Uszkodzenie – pluskwiaki; wysysają najmłodsze liście, na których powierzchni pojawiają się małe, nekrotyczne plamki;
  • Zagrożone rośliny – ogórki, dynia, cukinia, kabaczek, patison, fasola;
  • Domowe sposoby ochrony – zwalczanie jest bardzo trudne, w uprawach amatorskich nie zaleca się go;
  • Środki chemiczne – w maju wykonujemy oprysk – Mospilan 20 SP;
Źródła:
Wikipedia
Wikibooks – Tabela ochrony roślin
Kazimierz Wiech „Ochrona roślin na działkach”
„Kalendarz ogrodniczy 2017. Mój piękny ogród”
„Kalendarz ogrodnika 2017. Mam ogród”
„Przepis na Ogród. Ochrona roślin” wydanie specjalne 4/2016
Zdjęcie: Pixabay
Instagram SpisBlog
Facebook